🛕लाल महल पुणे 🏹

ही वास्तू आहे त्या महान वीर योद्धया ची गोस्ट आहे त्त्यांच्या बालपना ची, स्वराज्य निर्माती चा पाया येथूनच मजबूत झाला.

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या बालपणाचा साक्षीदारलाल महाल हा पुणे शहरातील एक अत्यंत महत्त्वाचा ऐतिहासिक वारसा असून तो छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या बालपणाशी आणि मराठा साम्राज्याच्या उगमाशी अतूट नाते सांगतो. महाराष्ट्राच्या स्वाभिमानाचे प्रतीक मानला जाणारा हा महाल केवळ वास्तू नाही, तर स्वराज्याच्या स्वप्नाची पहिली पायरी आहे

.लाल महालाची उभारणी इ.स. १६३० च्या सुमारास शाहाजी राजांनी केली. निजामशाहीतील सेवेत असताना त्यांनी आपल्या पत्नी जिजाऊ आणि पुत्र शिवाजी यांच्यासाठी पुण्यात हा महाल बांधून घेतला. याच महालात जिजाऊंनी शिवाजी महाराजांचे संस्कार घडवले. रामायण, महाभारत, संतकथा आणि पराक्रमाच्या गोष्टी ऐकत शिवाजी महाराजांचे बालमन घडत गेले आणि पुढे स्वराज्य स्थापनेचा महान संकल्प येथेच रुजला.

लाल महालाशी संबंधित सर्वात प्रसिद्ध घटना म्हणजे अफझलखानाचा वध. इ.स. १६५९ मध्ये शिवाजी महाराजांनी आदिलशाहीचा सरदार अफझलखानाचा प्रतापगडाच्या पायथ्याशी वध केला. त्यानंतर अफझलखानाचा मुलगा फाजलखान याने सूड म्हणून पुण्यावर हल्ला केला. त्या वेळी लाल महालावर हल्ला झाला, परंतु महाराजांच्या पराक्रमामुळे शत्रूला पराभव पत्करावा लागला. ही घटना लाल महालाच्या ऐतिहासिक महत्त्वात अधिक भर घालते.मूळ लाल महाल काळाच्या ओघात नष्ट झाला. मात्र छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या स्मृती जपण्यासाठी पुणे महानगरपालिकेने १९८४ मध्ये लाल महालाचे पुनर्निर्माण केले. आज जो लाल महाल आपण पाहतो, तो ऐतिहासिक संदर्भांवर आधारित नव्याने उभारलेला आहे. तरीही त्याचे सांस्कृतिक आणि भावनिक महत्त्व कमी झालेले नाही.आज लाल महाल हे एक महत्त्वाचे पर्यटनस्थळ आणि सांस्कृतिक केंद्र आहे. येथे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जीवनातील विविध प्रसंग दर्शवणारी भित्तीचित्रे, शिल्पे आणि चित्ररूप सादरीकरण पाहायला मिळते. विशेषतः शिवाजी महाराजांनी अफझलखानाचा वध केलेला प्रसंग दर्शवणारे भव्य शिल्प पर्यटकांचे लक्ष वेधून घेतो. तसेच जिजाऊंच्या मार्गदर्शनाखाली बाल शिवाजी घडत असल्याचे दृश्य पाहताना अभिमानाची भावना जागृत होते.लाल महाल केवळ भूतकाळाची आठवण करून देणारी वास्तू नाही, तर तो आजच्या पिढीला प्रेरणा देणारा एक जिवंत इतिहास आहे. येथे येणारा प्रत्येक विद्यार्थी, पर्यटक किंवा इतिहासप्रेमी स्वराज्याची संकल्पना अधिक जवळून अनुभवतो. शिवाजी महाराजांचे धैर्य, नेतृत्व, धर्मनिरपेक्षता आणि जनतेप्रती असलेली आपुलकी या साऱ्या मूल्यांचा परिचय लाल महालाच्या माध्यमातून होतो.आजच्या काळात लाल महाल पुण्याच्या सांस्कृतिक ओळखीचा अविभाज्य भाग बनला आहे. गणेशोत्सव, शिवजयंती यांसारख्या उत्सवांमध्ये येथे विशेष कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. त्यामुळे लाल महाल केवळ ऐतिहासिक वास्तू न राहता सामाजिक आणि सांस्कृतिक चळवळींचे केंद्र ठरला आहे.शेवटी असे म्हणता येईल की, लाल महाल हा मराठा इतिहासाचा गौरवशाली अध्याय आहे. ज्या ठिकाणी स्वराज्याची बीजे रोवली गेली, त्या भूमीचे दर्शन घेणे हे प्रत्येक मराठी माणसासाठी अभिमानाची बाब आहे. लाल महाल आपल्याला केवळ भूतकाळाची आठवण करून देत नाही, तर भविष्यकाळासाठी प्रेरणा देतो – अन्यायाविरुद्ध उभे राहण्याची, स्वाभिमान जपण्याची आणि राष्ट्रासाठी काहीतरी महान करण्याची.

🙏जय शिवराय 🙏

About the Author

Mumbaijagran@gmail.com

Administrator

Visit Website View All Posts